Zo komt Jan Splinter door de winter

Na anderhalve maand regelmatig sportschoolbezoek, 3-4 maal per week, kan ik de nodige positieve effecten melden: betere lichamelijke en mentale conditie, een begin van wat meer spierkracht en meer uithoudingsvermogen, en tot nog toe een heel bevredigende invulling van m’n heroriëntatie op een groot deel van m’n dagelijkse werkzaamheden.

Ik ben namelijk niet het type om de laatste fase van m’n leven door te brengen als studeerkamergeleerde. Te weinig lichamelijke inspanning is desastreus gebleken voor m’n lichamelijke en mentale conditie.
'k Wil m’n intellectuele uitdagingen niet geheel uit de weg gaan, maar ze zijn niet meer de hoofdmoot van m’n dagelijkse activiteiten.

De eerste 6-7 weken heb ik op de sportschool Quantumfit het accent gelegd op het versterken van been- en onderrugspieren, waardoor ik nu het gevoel heb dat ik een opgaande lijn te pakken heb zodat hiermee doorgaan zal leiden tot verdere verbeteringen.

Vorige week ben ik begonnen met een viertal ingelaste schouder- en borstpartij-oefeningen. Ik zie nu vooral hetzelfde beeld als bij het begin van de been- en onderrugoefeningen: geen uithoudingsvermogen en geen kracht. Dus nu moet ik op zoek naar de opgaande lijn voor deze zaken :-)

Quantumfit heeft een ingewikkeld en storingsgevoelig computersysteem voor de begeleiding van de clientèle dat werkt met het lidmaatschapspasje. Ik vind het handiger om een zelfgemaakt formuliertje + ballpoint te gebruiken: geen last van storingen, direct een goed overzicht van m’n recente prestaties en onmiddellijk aan te passen indien nodig.

Energie en spullen
Wie m’n weblog regelmatig leest, weet dat "Our finite World" van Gail Tverberg een van m’n favoriete weblogs is. Ook haar laatste posting (10 januari jl.) "2017: The Year When the World Economy Starts Coming Apart" is interessant en actueel.

Er is een betrekkelijk nieuwe website opgezet, "Energy and Stuff" waarin veel van mw Tverberg’s werk een plaats vindt. Een overzicht van de inhoud van energyandstuff.org is hier te vinden.
Zeer aanbevolen!

Een heel aardige aanvulling op deze informatie is de VPRO-documentaire De Prijsvechter.

Afscheid van mijn roeifietsen

Het zat er eigenlijk al geruime tijd aan te komen, maar na afgelopen weekend is de kogel door de kerk.

Ik stop met roeifietsen. Na 11½ jaar roeifietsen -vanaf december 2003 tot heden- is mij gebleken dat na de in maart 2012 ondergane openhartoperatie mijn middenrif en buikspieren heel gemakkelijk geblesseerd raken door relatief kleine stukjes roeifietsen. Om de haverklap loop ik blessures op en verbetering lijkt er niet meer in te zitten. Integendeel, na een heel plezierig tochtje afgelopen vrijdagmiddag van 20 km zat ik in de nacht van zaterdag op zondag wegens nog niet eerder meegemaakte snerpende pijnscheuten op de spoedopvang van het UMCG in Groningen, vanaf ca. half 3 's nachts tot ca. half 6 in de ochtend.

Dat wil ik niet nog een keer meemaken!

De kans op herhaling lijkt groot. 'k Heb het al druk genoeg om de ontwikkelingen van m’n resterende hartklachten (persistente boezemflutter) en m’n prostaatkanker zo goed mogelijk in te passen in m’n leventje, en vermijdbare narigheden kan ik daarbij niet gebruiken. Onder de huidige omstandigheden is de tol die ik moet betalen voor het roeifietsen domweg te hoog.

'k Heb 2 209's, een blauwe met iets meer dan 10.000 km op de teller en een splinternieuwe zwarte, waarmee 24 km is gereden.

'k Heb Derk Thijs inmiddels ingelicht over m’n besluit; de verkoop van beide fietsen gebeurt via hem. En tijdens het schrijven van dit weblog kwam de transporteur langs om ze op te halen.

'k Zat gisteren, maandag, een beetje bij te komen, geholpen door de praktisch continue regen. Gelukkig konden we eergisteren, zondag, een korte wandeling maken in Zuidlaren, en had ik de gelegenheid om m’n vrouw Wily de basistechniek van nordic walking aan te leren. Wat prima gelukt is, de kruisgang is er nu heel aardig ingeslepen :-)

Strijd tegen de e-gadgets pest
De voorzomervakantie in ons geliefde Zuid-Beieren en met name München en de wijde omgeving van de Starnberger See is inmiddels weer achter de rug. We hadden relatief veel hete dagen, 34 ºC en meer, zodat we op het laatst onze toevlucht moesten zoeken op een paar fietsroutes met veel beschutting van bomen. Onder het koele lommer was het prima uit te houden! Dat kon bepaald niet worden gezegd van de open stukken en van de stad München, die we de laatste 5 dagen van onze vakantie hebben gemeden.

Bij de voorbereidingen van deze vakantie hebben we lessen getrokken uit de nazomervakantie 2014. Toen misten we node een paar internetdiensten, zoals e-mail, websurfen en internetbankieren.
We stelden een lijstje op van onze eisen en wensen en een lijstje van abonnementsvormen van KPN en van de apps met de vereiste functionaliteiten.
Veiligheid/beveiliging is tegenwoordig een belangrijk onderwerp, ook voor mobiele Apple affectionados. Gelukkig blijkt het heel goed mogelijk om uitsluitend G3 en G4 datacommunicatie te gebruiken. Dat is veel veiliger dan de al dan niet gratis wifi die je hier en daar tegenkomt. En heel veel sneller :-)

Al heel gauw bleek dat een relatief kleine upgrade van ons mobiele KPN abonnement voldoende was om de datacommunicatie naar behoefte op het vereiste peil te kunnen brengen. Met de app 'mijn KPN' is het heel eenvoudig om extra datacom capaciteit te bestellen en de eigen account te beschermen tegen roaming en de daardoor veroorzaakte hoge kosten. De overige apps waren ook gauw gevonden, zodat ons Zwitserse zakmes iPhone 6 Plus, inclusief USB-oplader, adequaat was toegerust voor internetgebruik in de vakantie. Met een gerust hart konden we de iPad en laptop thuislaten. Scheelt aanmerkelijk in de e-zooi! :-)

Op basis van onze vakantie-ervaringen van de afgelopen jaren lieten we dit keer ook onze GPS en fototoestel thuis. Scheelt nòg meer in de e-zooi :-)) En we hebben ze niet gemist!
Tot zover onze strijd tegen de alsmaar voortwoekerende e-gadgets pest!

Gentlemen travel light, isn’t it?

De snelle ontlading van de aarde-ruimte chemische batterij

Onlangs verscheen een buitengewoon interessant wetenschappelijk artikel: Human domination of the biosphere: Rapid discharge of the earth-space battery foretells the future of humankind. De aarde met haar opgeslagen chemische energie wordt hierin gezien als een chemische aarde-ruimtebatterij. De aarde is de kathode, de buitenaardse ruimte is de anode.

Met relatief eenvoudige thermodynamische overwegingen (thermodynamica = warmteleer) wordt beargumenteerd dat het mensdom in zeer korte tijd de aarde-ruimtebatterij grotendeels heeft ontladen en dat de kritische grens van een zo goed als ontladen batterij al zeer dicht is benaderd. De boodschap is buitengewoon somber:

Living biomass is the energy capital that runs the biosphere and supports the human population and economy. There is an urgent need not only to halt the depletion of this biological capital, but to move as rapidly as possible toward an approximate equilibrium between net annual primary production of the planet and respiration. There is simply no reserve tank of biomass for planet Earth. The laws of thermodynamics have no mercy. Equilibrium is inhospitable, sterile, and final.

Een prima samenvatting is te lezen op ScienceDaily: Continued destruction of Earth's plant life places humans in jeopardy.

… en nog wat

Fietsen
Gisteren dreigde m'n maandtotaal van april onder de 600 km te blijven steken. Een rustig rondje van 24 km op de Scorpion loste dit probleem op :-)

Medicijnen innemen tegen hartklachten
Voor oude mannen als ik zijn medicijnen vaak een noodzakelijk kwaad maar dan nog is het zaak om daarmee verstandig, dwz. zo spaarzaam mogelijk, om te gaan.

'k Had de indruk dat enkele bekende bijwerkingen van Rytmonorm mij begonnen te plagen; ook vond ik de werking ervan uitgesproken sterk. M'n gevoel vond dat de dagelijkse dosis wel wat minder kon, dus greep ik ca. 2 weken geleden naar een beproefd recept: de voorgeschreven dosis van 2x150 mg per dag halveren tot 2x75 mg per dag. Dat bevalt tot nog toe prima: de ongewenste bijwerkingen zijn veel minder geworden en de stabiliserende werking van Rytmonorm op m'n hartritme is nog steeds groot.
'k Werd min of meer over de streep getrokken om dit te doen nadat ik op internet de ervaring van iemand anders las die ook van 2x150 mg naar 2x75 mg per dag was gegaan.

Dat is ook een reden dat ik dit vermeld. 't Is niet bedoeld als het gezeur van een oude kerel over z'n pilletjes, maar als een ervaring die nuttig kan zijn voor andere hartpatiënten met een recidiverende vorm van persisterende boezemfibrillatie.

Fossiele energievoorziening
De omslag in de energiesituatie, van "overvloedig beschikbaar" naar "scraping the bottom of the barrel", wordt langzamerhand zichtbaar. Dit is mede te danken aan een aantal mensen die al heel lang de ontwikkelingen volgen en proberen deze in het juiste perspectief te zetten. Vaak zijn het mensen die hierover op hun weblog stap voor stap dichter bij een goed beeld proberen te komen dat recht doet aan de gevarieerde en complexe werkelijkheid.

Mw Gail Tverberg legt de puzzelstukjes van energiewinning, EROEI (energy return on energy investment) en prijsvorming van fossiele energie om de invloed van dit alles op de economie te kunnen verklaren. Zij verheldert veel zaken die op het eerste gezicht onbegrijpelijk lijken, zoals dalende olieprijzen ondanks het schaarser worden ervan. Ook de desinvesteringen door de grote oliemaatschappijen worden door haar op geloofwaardige wijze verklaard.

Inmiddels is zoveel geschreven over de relatie tussen de veranderende energiesituatie en de financiële sector dat een handzame samenvatting meer dan welkom is. Zo'n samenvatting wordt geboden door Roger Boyd’s recente boek: "Energy and the Financial System: What Every Economist, Financial Analyst, and Investor Needs to Know". Het boek is niet goedkoop, ca. €55, maar biedt veel waar voor zijn geld voor wie een kwalitatief hoogstaande samenvatting wil van jarenlang onderzoek. De inhoudsopgave geeft goed weer hoe het boek is georganiseerd.

Een ander handzaam overzicht en samenvatting is het essay van Richard Heinberg, "The Gross Society".

Duurzame energievoorziening
De groenwasserij waarmee wij elke dag om de oren worden geslagen spiegelt ons een toekomst voor waarin wij in luxe en weelde leven dankzij hernieuwbare energiebronnen die wij moeiteloos kunnen oogsten: wind- en zonne-energie en biobrandstoffen. Helaas is de werkelijkheid anders, zoals Ozzie Zehner overtuigend aantoont in zijn boek "Green Illusions: The Dirty Secrets of Clean Energy and the Future of Environmentalism (Our Sustainable Future)"

Ik kan het belang van dit boek niet beter onderstrepen dan een van de reviewers, J.H. Smith, dit deed:

"I began quite the skeptic. I know the importance of green energy and I am committed to helping slow the degradation to the environment. To be clear, the premise of Green Illusions seemed provocative to me and rather improbable. However as an academic, I knew that the The Nebraska press has a solid reputation in publishing conservationist thinkers - one of their books was just announced as a Pulitzer Prize finalist and now I know why.

To say that this book is simply powerful would actually be to shortchange it. This book is not just an incisive analysis of our current state of environmental affairs. This book is also a work of sheer epistemology- brilliantly interrogating the very facts and data on which our analyses lay. Given his work as an environment consultant, he should know. Yet, there is a keen sense of sophisticated thinking that requires us to think deeply about "solutions" - taking the time to examine the presuppositions that undergird them and the axioms that allow them to go unchecked. This work of disentangling facts from fiction is prodigious on its own. Yet, to connect this disentanglement to the larger the social, political, and moral obligations that befalls our society makes what was a merely sophisticated argument into an ineluctably ethical one.

I came to this book as an educated skeptic. But the book not only brought me to think in important new ways, it also made me realize why these issues were so incredibly important. The author argues that it doesn't matter how many answers we discover if we are asking the wrong questions to begin with. I certainly had been asking the wrong questions. While I still disagree with the author on some issues, I think that the larger thesis is actually quite profound. The author weaves a compelling story about the global and growing addiction to consumption and the way that desires of technological abdication have obfuscated the relationships between economic habits and its effects in the form of environmental degradation. Zehner undoes this obfuscation through facts. This is where my skepticism began to subside. Working with a mountain of statistics and data, the story becomes undeniably clear and it is here where I find that these facts become incredibly important. But he does not rely on this. Not only does Zehner clearly lay out these facts, he also show us just how limited these facts are given our larger, rapacious trajectory of consumption - a trajectory that is much too fast (and accelerating) to be undone by expert ambiguities about data. No squabbles regarding the true benefits of wind technologies or other green tech solutions - can undo the undeniable consumptive dinosaur in the (world's) room. You can put all of your data regarding benefits of green technology together and they still can not undue the velocity of consumption.. It is there.. at that very moment that Zehner's provocative hypothesis goes beyond the methodological impasses of data to the undeniable truth of causes and solutions.

And yet, the most shocking part, at least for me, revealed after his elegant unraveling of our gilded assumptions, - is the sheer pragmatism of his solutions. The book avoids easy, pie-in-the-sky solutions and instead clearly articulates about three dozen "first-steps" all of which are clearly achievable. This is especially momentous given our current climate of endless political divisions, rugged anti-intellectualism and fact-free rhetorical grandstanding. These solutions touch all areas of our societies - approaching large-scale social problems such as those of healthcare and women's rights (p.187).

As an academic, I'm often prone to a permanent sense of reservation and as a once-ardent defender of green technologies, I actually know a lot about the subject. But I feel quite certain that this book will likely change things in dramatic ways. This book and the larger idea that it represents will likely reorient the entire conversation about energy, consumption, conservation and the sociopolitical tenets that though that we held so dear. As a person who rarely lifts his brow, I actually found this book to be devastating, astounding and impossibly important. I have been converted."

'k Moet bekennen: ik heb exact dezelfde gevoelens en reacties bij het lezen van "Green Illusions". En één conclusie is onontkoombaar: de pleitbezorgers van wind- en PV-energie maken zich -opzettelijk dan wel in commissie- schuldig aan het gebruik van frauduleuze datasets.

'n Zijsprongetje: boektitels en boekrecensies
Schrijvers moeten soms wat verzinnen om de titel van hun artikelen en boeken aantrekkelijk te maken en uitnodigend om te kopen en/of te lezen.

Veel mensen zullen de titel van Thomas Piketty's recente boek, Capital in the Twenty-First Century, herkennen als een variatie op het magnum opus van Karl Marx, Das Kapital. Hetzelfde kan worden gezegd van het boek van John M. Greer , The Wealth of Nature: Economics as if Survival Mattered: een variatie op The Wealth of Nations (An Inquiry into the Nature and Causes of -), dat kan worden beschouwd als het eerste moderne werk op het gebied van de economie. Greer's boek is trouwens een van mijn favorieten...

Het is al vaker geschreven: Piketty's "Capital" is een belangrijk boek over een uiterst controversieel onderwerp. Dit blijkt ondermeer uit de vele recensies van het boek op Amazon.com. Niet alleen geven de bijna 300 recensies een uitstekende indruk van de vele voetangels en klemmen op dit terrein, maar blijkt tevens dat ongewoon veel uiterst negatieve recensies -waardering met 1 ster- kennelijk zijn geplaatst door mensen met zeer conservatieve politieke opvattingen die het boek NIET hebben gekocht c.q. gelezen.

De recensie van Aguadito stelt dat "…there was some kind of invasion from April 22nd of right-wingers who were told this book is "communist" or something to make a 1-star vote just to bring down the rating of the book. Amazon should not allow this kind of manipulation, and should limit reviews only to those who are verified customers that purchased this book."
Inderdaad heeft een recensent de mogelijkheid om haar/zijn review te kenmerken als "Amazon Verified Purchase" zodat de lezer meer houvast heeft.

Iets dergelijks is ook gebeurd op het weblog van Gail Tverberg. Daar werden vanaf ongeveer ruim ½ jaar geleden haar postings zeer negatief beoordeeld. Mw Tverberg heeft op haar weblog de mogelijkheid van waardering mbv sterrentoedeling maar uitgeschakeld omdat duidelijk bleek dat sprake was van doelgerichte sabotage.

Er zijn nu eenmaal mensen die "inconvenient truths" niet pruimen…

Weer fietsen :-)

De ergste winterkou is uit de lucht en de meeste sneeuw weggedooid zodat ik gisteren tegen het einde van de middag weer 'n ommetje kon roeifietsen. Dat was na m'n bezoek aan het Martini ziekenhuis in Groningen waar ik een eerste consult had bij de chirurg.

Het gaat hierbij om de klachten aan de onderkant van m'n sternum (borstbeen) die vanaf eind oktober-begin november 2012, een half jaar na m'n openhartoperatie, opeens optraden en het roeifietsen zo goed als onmogelijk maakten. Die klachten zijn wel minder geworden, maar wegens het slepende karakter ervan wil ik dit goed laten uitzoeken.
Inmiddels zijn er röntgenfoto's genomen en weten we over een week meer. Eerlijk gezegd zou ik er een lief ding voor over hebben als een chirurgische ingreep de oorzaak van m'n klachten kan wegnemen. 'k Ben verknocht aan het roeifietsen zodat ik er veel voor over heb om hiermee zo lang mogelijk door te gaan.

Nuchterheid versus groenwasserij

Groenwasserij -het verkopen van de meest onzinnige zaken als zijnde duurzaam, dus "groen"- loopt al heel lang de spuigaten uit. Bijna iedereen lijkt er belang bij te hebben om zichzelf als "groen" neer te zetten en verklaart van alles en nog wat als knalgroen.
Vooral één grote leugen doet opgeld: namelijk de illusie dat onze consumptiemaatschappij op het huidige welvaartsniveau of hoger kan doorgaan als we maar duurzame energie gebruiken en alles recyclen. Wie iets dieper graaft, ook op internet, leert al gauw de redenen kennen waarom deze modieuze groenwasserij zo misleidend is.

Temidden van alle juichende verhalen in de blogosfeer over e-auto's, e-velomobielen en e-bikes doet het goed om een ontnuchterend verhaal te lezen zoals Ozzie Zehner's "Green Illusions". De hoofdstukken van dat boekje geven een aardig voorproefje van Zehner's aanpak. Heel interessant is ook z'n artikel Unclean at Any Speed.

[Update 'n dag later: 6 februari 2014.
De oudere lezers van dit weblog zullen zich nog wel de opschudding herinneren toen in 1972 "De grenzen aan de groei, rapport van de Club van Rome" verscheen. Inmiddels zijn verschillende updates ervan verschenen, het laatst in 2012 door Jørgen Randers.
Tegen deze achtergrond is het heel interessant hoe mw Gail Tverberg op haar weblog "Our Finite World", in haar posting van vandaag -Limits to Growth: At our doorstep, but not recognized- de huidige wereldwijde malaise beoordeelt.
Een boeiende analyse, zeer, zeer de moeite waard om te lezen!]

Afronding, althans voorlopig

'Es ist schon alles gesagt! Nur noch nicht von allen!'
- Karl Valentin

Vanaf het verschijnen in 1972 van het rapport aan de Club van Rome: "De grenzen aan de groei" hebben de vooruitzichten voor het mensdom op lange termijn mij altijd geïnteresseerd. Dat rapport is nog altijd actueel!
(Voor wie de indruk heeft dat de onjuistheid ervan voldoende is aangetoond, kan ik alleen maar aanraden om te Googlen op Ugo Bardi + "Club of Rome".)

Ik mag van mijzelf zeggen dat ik op dit gebied in de loop der jaren een grote belezenheid heb opgebouwd. Het meeste wat ik de laatste tijd tegenkom in de media kan ik plaatsen, of ik heb een gezaghebbend auteur gelezen die daarover uigebreid heeft geschreven.

Bij zo'n veelomvattend onderwerp kon het niet uitblijven dat in de loop der jaren bepaalde visies zijn veranderd. Was men 10-15 jaar geleden nog zo optimistisch om te denken dat de problematiek van schaarse energie en grondstoffen en van overbevolking zich leende voor planmatige oplossingen, tegenwoordig gaat de meerderheid van de onderzoekers en schrijvers op dit gebied ervan uit dat de toekomst een serie kleine en grote crises zal brengen, waarop zal worden gereageerd met doormodderen zodat uiteindelijk de wal het schip zal keren.

Na het bestuderen van de boeken

• John Michael Greer, The Blood of the Earth: An Essay on Magic and Peak Oil,
• Craig Dilworth, Too smart for our own good 
• Jorgen Randers, 2052: A Global Forecast for the Next Forty Years 

werd het mij duidelijk dat ik nu dit onderwerp voor langere tijd kan laten rusten.

De genoemde 3 boeken kan ik overigens van harte aanbevelen. Wel is een waarschuwing op z'n plaats: het boek van Dilworth is bepaald niet voor watjes!

Niet dat ik mij helemaal afkeer van dit onderwerp. Ik blijf Our Finite World volgen, het weblog van mrs. Gail Tverberg ("Gail the Actuary"). Hoewel haar financiëel-economische beschouwingen voornamelijk op de USA betrekking hebben, zijn de onderwerpen die ze behandelt van voldoende algemene geldigheid dat ze grosso modo ook op bijv. Europa en Nederland kunnen worden toegepast. Heel interessant is hoe zij de huidige schuldencrisis koppelt aan de beperkte beschikbaarheid van olie en de hoge prijs ervan.

Gail Tverberg omschrijft zichzelf als volgt:
"Gail the Actuary’s real name is Gail Tverberg. She has an M.S. from the University of Illinois, Chicago, in Mathematics, and is a Fellow of the Casualty Actuarial Society and a Member of the American Academy of Actuaries."

Niet alleen haar postings, maar ook de levendige discussies erover zijn heel interessant. Opvallend is de afwezigheid van reaguurders die wij in NL maar al te goed kennen. Dat is waarschijnlijk te danken aan het gemiddeld hoge niveau van de discussianten.

En nu is het vooral afwachten tot we weer kunnen roeifietsen! 't Spul -op 2 en 3 wielen- staat klaar in de startblokken :-)
Maar 't zal wel volgende week worden...

De economie van goed en kwaad

NRC Handelsblad had gisteren (vr 30-11-2012) een recensie van het boek "De economie van goed en kwaad" door Tomas Sedlacek. Het gaat hier om een recente Nederlandse vertaling van het boek "Economics of Good and Evil: The Quest for Economic Meaning from Gilgamesh to Wall Street" dat in juli 2011 (bijna 1½ jaar geleden) in het Engels verscheen.

'k Heb nogal wisselende ervaringen met boekrecensies in de NRC, dus nadat ik de lofprijzingen had gelezen van de recensent Maartje Somers (net als ik géén econoom!) nam ik een kijkje op Amazon.com. Natuurlijk was ik vooral benieuwd naar het oordeel van andere lezers over dat boek.  

Van de 44 lezers die een review schreven waardeerden 24 het boek met 5 sterren (het maximum). De overige 20 waren minder royaal: 4 sterren:dertien; 3 sterren: vier; 2 sterren: drie reviewers.

Al bij de recensie van Maartje Somers had ik m'n twijfels over het boek. Zij schrijft tegen het einde:

"De verdienste van dit boek ligt dan ook niet in het economisch advies voor de volgende Eurotop, maar in het op losse schroeven zetten van ons economisch stelsel. Rode draad is het verbreken van de band tussen ethiek en economie in de 18de eeuw, niet voor niets het tijdperk dat veel moderne economiehandboeken als beginpunt nemen. Sedlacek herstelt die pre-moderne ethisch-economische traditie met dit boek, dat vooral in de cultuurhistorische traditie van de alfawetenschappen past."

Ondanks de vele lovende reviews op Amazon.com, vond ik de uitvoerige bespreking door "Not a natural Bob Bickel" (2 sterren) het meest to the point. Zijn conclusies:

"Sedlacek, no doubt, is an intelligent, well-informed, technically accomplished, well-meaning scholar who is determined to contribute to re-introducing specific ethical and moral content to mainstream economics. I'm sure he understands that the value-neutral posture of today's practicing economists is really not value neutral at all. Instead, intended or not, it manifests a commitment to maintaining a status quo that is becoming increasingly inequitable. The Economics of Good and Evil, however, is wordy, redundant, poorly organized, in part written in stream-of-consciousness fashion, given to specious inferences, and all too often simply beside the point. Yes, the book contains a lot of information and occasional aphoristic insights..."

Het ongemakkelijke gevoel dat ik bij dit boek heb, komt voort uit m'n besef dat de huidige 'mainstream' economie geen rekening houdt met de eindigheid van onze planeet Aarde. Ons economisch handelen is de hoofdoorzaak van de snelheid en onverbiddelijkheid waarmee wij de beschikbare hulpbronnen opsouperen en de drijvende kracht achter de wereldwijde oorlog die wij (= het mensdom) meedogenloos voeren tegen de levende natuur, vooral het dieren- en plantenrijk.

De economie schort het vooral aan kennis van de betawetenschappen. Sommige gedachtengangen in de economie zijn domweg in strijd met de hedendaagse natuurwetenschappen. De nefaste invloed van het economisch denken -culminerend in de idée fixe van alsmaar voortgaande economische groei!- wordt bepaald niet opgeheven door alleen het herstellen van de band tussen ethiek en economie.

Als het gaat om het goede en kwade in het economisch denken en handelen zijn er schrijvers van niet gering kaliber die blijk geven van veel meer inzicht en daarover veel betere betogen hebben geschreven. Het is gemakkelijk om een heel lange lijst te maken, maar laat ik mij beperken tot een vijftal boeken van gerenommeerde auteurs die goed zijn te volgen voor de ontwikkelde leek:

1. Limits to Growth: The 30-Year Update, Donella H. Meadows, Jorgen Randers, Dennis L. Meadows
2. The End of Growth: Adapting to Our New Economic Reality, Richard Heinberg
3. The Wealth of Nature: Economics as if Survival Mattered, John Michael Greer
4. Small Is Beautiful: Economics as if People Mattered, E.F. Schumacher
5. 2052: A Global Forecast for the Next Forty Years, Jorgen Randers

Wat deze boeken gemeenschappelijk hebben is -inderdaad!- het besef van de eindigheid van de Aarde en haar hulpbronnen, wat tevens DÈ blinde vlek is in het huidige economisch denken, en ook in het boek van Tomas Sedlacek.

Kortom, naar mijn mening is het in de NRC besproken boek niet veel meer dan een omgevallen boekenkast. De problemen die worden veroorzaakt door het huidige economische denken en handelen komen niet aan de orde. De relevantie van het boek voor de hedendaagse maatschappelijke problemen is gering.

Trainingsschema, ook voor de hartspier

Eergisteren, donderdag dus, was ik prettig verrast toen ik m'n korte trainingsrondje reed op m'n THIJS 209: 'k had veel kracht, kon fel accelereren en kon hele stukken weer met 25-30 km/uur rijden. Het beste ritje sinds m'n hartoperatie van alweer ruim 3 maanden geleden :-)
Het gaat nu merkbaar vooruit want  'k kan ook weer uren wandelen en hele dagen stevig doorwerken in de tuin.

M'n experimentje met de dosis Sotalol (beta blokker) heeft een wat andere vorm gekregen: niet de dosis is verkleind, maar de tijd tussen de innames heb ik verlengd. Vanaf 9 juni neem ik de voorgeschreven dosis (de helft van een 40 mg Sotalol tablet) niet elke dag in, maar om de 36 uur. Met een kleine aanpassing om een hanteerbaar weekschema te krijgen komt dit neer op een vermindering met een factor 1,4 (5 halve tabletten per week ipv 7).
Het leuke hiervan is dat ik nu langere periodes heb waarin de beta blokker door z'n geringere concentratie in het bloed het hart minder afremt en ik dus wat meer inspanning kan leveren. Deze kan ik nu benutten om m'n spieren, dus ook de hartspier, te trainen in het effectieve gebied. Voor mij komt dit volgens de gangbare vuistregels neer op trainen met een hartfrequentie van tussen 105 en 135.

 Het overzichtje hiernaast toont de tijdstippen van innemen en de perioden waarin ik het beste kan fietsen (of veel in de tuin werken). Het is inmiddels m'n ervaring dat het zinloos is om te trainen kort na het innemen van de beta blokker!

Mocht dit alles goed gaan (merkbare verbetering van het prestatieniveau en geen toename van fibrillatie episodes), dan zou zelfs een 48-uursschema te overwegen zijn. Maar voor zo'n reductie met een factor 2 is overleg met m'n cardioloog noodzakelijk!

Duurzame toekomst: Little Sun
Kleine en eenvoudige zaken kunnen veel mogelijk maken. Heel mooie voorbeelden zijn te zien op Little Sun. Vooral de foto's zijn de moeite waard!
Kennelijk kent de fotografe Helen Zeru, van wie de hier afgebeelde foto is, haar klassieken (aardappeleters)…

Herstelperiode…

Daar zit ik nu middenin, en het lichamelijk herstel van m'n operatie gaat (natuurlijk!, wat had ik anders kunnen denken!) langzamer dan ik zou willen. 'k Heb zo m'n goede dagen dat ik in de tuin werk en wat -hele kleine- ommetjes fiets. Na 'n paar van die goede dagen gooit m'n lijf de kont tegen de krib en moet ik het een of twee dagen heel kalmpjes aan doen.
Inmiddels ben ik wèl vertrouwd geraakt met dit ritme :-/

Het is zeker dat ik dit hele zomerseizoen rustig aan moet doen. Grote heldendaden en topprestaties zijn voorlopig niet voor mij weggelegd. Het begint er ook steeds meer op te lijken dat ik m'n meest comfortabele fiets, de RANS Cruz, weer zal meenemen op vakantie naar Bayern. Gelukkig heb ik die fiets begin 2011 grondig laten renoveren en is-ie nu bijzonder fraai en heel licht afgemonteerd met 1e klas onderdelen.

Nog net op tijd dacht ik aan het noteren van m'n fietskilometrage in april: 51 km totaal, waarvan 42 km op de roei3wieler en 9 km op m'n RANS Cruz.

Geloof de massamedia niet!

Eindelijk is het nu tot mij doorgedrongen ;-) Er zijn over de hele wereld talloze burgers, al dan niet in georganiseerd verband, bijv. als ondernemer met een eigen bedrijf, die hard werken aan een duurzame toekomst. Sommige grote bedrijven -die meestal niet voorop lopen als het gaat om grote koerswijzigingen- doen ook mee. Al surfend op internet kwam ik daarvan heel vrolijk stemmende bewijzen tegen.

Op het gebied van mobiliteit, op de eerste plaats natuurlijk fietsen en ook auto's in verder willekeurige volgorde:
het Bosch e-Bike systeem is aan een geweldige opmars bezig in de fietswereld. Zie hier en ook hier;
de elektrische (stads)auto geraakt nu ook binnen handbereik van de doorsnee consument. Zie bijv. de Renault Zoe en de Smart Electric Drive.
Overigens ben ik ervan overtuigd dat niet de elektrische auto de toekomst heeft, maar de e-bike!

Andersoortige grote bedrijven, zoals Unilever, lijken ook ernst te willen maken met hun aanpak van duurzaamheid.

En dan zijn er de mensen die hun leven zo duurzaam mogelijk inrichten, al dan niet in georganiseerd verband, en die hun kennis, ervaring en inzichten willen delen met anderen. Aansprekende voorbeelden zijn bijv.: Chris Martenson en het Simplicity Institute.

Minstens zo belangrijk is dat op allerlei punten steeds meer duidelijkheid wordt verschaft over waarom de huidige consumentenmaatschappij en het neoliberale kapitalisme geen toekomst hebben. Ideologische polemieken hierover hebben allang plaats gemaakt voor nuchter en duidelijk cijfer- en feitenmateriaal.
Persoonlijk ben ik ervan overtuigd dat het welvaartsniveau zoals wij dat kennen in de meest welvarende delen van de wereld, op den duur niet te handhaven is, en dat de "techno-optimisten" (bijv. de gebr. Das of Wubbo Ockels) in dat opzicht ongelijk hebben. Maar wellicht is de techno-optimistische aanpak een onvermijdelijk overgangsstadium op de weg naar een heel andere menselijke samenleving.

De grote vraag is natuurlijk waarom, en zeker bij ons in Nederland, de massamedia en de politiek van dit alles kennelijk niets moeten hebben.

Politici en belanghebbenden, zoals fossiele-energie bedrijven (oliemaatschappijen, energiebedrijven), autofabrikanten en andere relatief "oude" bedrijfstakken en hun maatschappelijke aanhang en lobbygroepen houden de publieke aandacht vooral gevestigd op de conflictueuze kanten van duurzaam vs. "business-as-usual", en hanteren eerder een polemische benadering dan op cijfers en feiten gebaseerde argumenten.

De belanghebbenden bij dit alles voelen zich het prettigste bij de 'oude' partijen in het midden van het politieke spectrum (CDA, PvdA, VVD min of meer) en zullen vooral daar lobbyen voor hun belangen. Dit zijn, welhaast onvermijdelijk, tevens de partijen die het kiezersvolk geen klare wijn schenken en dus ook geen duidelijke standpunten innemen over duurzaam vs. "business-as-usual", consumentisme en neoliberalisme.

Er zijn meer factoren die onze nationale onverschilligheid jegens natuur, milieu en duurzaamheid kunnen verklaren. Een heel belangrijke factor, met vèrstrekkende gevolgen voor onze cultuur, is volgens Thomas von der Dunk de kunstmatigheid van ons landschap, namelijk de polder.

Het stilzwijgen van politici en belangengroeperingen over deze thema's heeft bijna automatisch tot gevolg dat deze onderwerpen maar heel zelden aan bod komen in TV en pers. Daardoor weten we nauwelijks hoe burgers en ondernemingen met duurzaamheid bezig zijn, en lijkt het alsof er bijna niets gebeurt op dit gebied.

Maar gelukkig, niets is minder waar!

Wie ik ben en waar ik ga (2)

Wie ik ben en waar ik ga is de titel van m'n posting op 6 mei 2010. Anderhalve week geleden kreeg ik een reactie van Jan H. Rufer. Die reactie is voor mij reden om er wat meer over te schrijven.

De laatste maanden verschenen enkele heel interessante bijdragen over de "peak oil" problematiek. Langzaamaan lijkt het duidelijker te worden hoe de effecten van het bereiken en passeren van de Hubbertpiek zich zullen manifesteren. Dit, zo is de teneur van veel recente studies, zal vooral via economische effecten gaan: prijsstijgingen, vraaguitval en verergering van de financiële crisis die momenteel grote delen van de wereld teistert. Gail Tverberg heeft hierover een interessante posting op haar weblog gezet. De basis van haar posting  is het wetenschappelijke artikel "Oil Supply Limits and the Continuing Financial Crisis".

Heel interessant is haar posting "Human population overshoot–what went wrong?". Zij schrijft hierin over het boek van Craig Dilworth, "Too Smart for Our Own Good: The Ecological Predicament of Mankind" dat eind 2009 verscheen.

De beschrijving van Dilworth's boek op Amazon.com:

"We are destroying our natural environment at a constantly increasing pace, and in so doing undermining the preconditions of our own existence. Why is this so? This book reveals that our ecologically disruptive behavior is in fact rooted in our very nature as a species.
Drawing on evolution theory, biology, anthropology, archaeology, economics, environmental science and history, this book explains the ecological predicament of humankind by placing it in the context of the first scientific theory of our species' development, taking over where Darwin left off.
The theory presented is applied in detail to the whole of our seven-million-year history. Due to its comprehensiveness, and in part thanks to its extensive glossary and index, this book can function as a compact encyclopedia covering the whole development of Homo sapiens. It would also suit a variety of courses in the life and social sciences. Most importantly, Too Smart makes evident the very core of the paradigm to which our species must shift if it is to survive.
Anyone concerned about the future of humankind should read this ground-breaking work."

De conclusies die Craig Dilworth trekt uit zijn veelomvattende studie zijn ronduit pessimistisch (p. 453-454):

"[……] due to the power/interest structures of global capitalism and the juggernaut-like momentum of the global economy, it is most unlikely that any of the radical changes to society and the economy proposed by environmentalists -especially changes in philosophies and worldviews- will be adopted in time. Consequently human civilisation -primarily Western techno-industrial urban society- will self-destruct, producing massive environmental damage, social chaos and megadeath. We are entering a new dark age, with great dieback.
The only question that remains is whether we will survive this dark age and if so, for how much longer."

Wie ik ben en waar ik ga

Dit is de titel van een recent advies van de Raad voor Verkeer en Waterstaat (april 2010) over de effecten van veranderingen in demografie en leefstijlen op mobiliteit.

Helaas, het blijkt een slecht en nutteloos advies. Het valt vooral op dat de naderende energiecrisis niet wordt genoemd. "Peak Oil" wordt kennelijk nog steeds als een aberratie van randgroeperingen gezien.

De huidige jongeren en hun leefstijl waar dit advies vooral over gaat, zijn het product van de huidige tijd waar alles in overvloed en voor weinig geld te krijgen is. Een cruciale rol hierin spelen de goedkope energie en het wereldwijd door de financiële sector kunstmatig geschapen fantasiegeld -honderden, wellicht duizenden miljarden euro's. Wij leven in Fantasialand, waar economen bijna elke dag voorlezen uit hun sprookjesboeken en maar al te graag worden geciteerd door politici en CEO's.

De in het advies voorziene landelijke krimp na 2040 zal niet optreden. Ruim voor die tijd zal door torenhoge energieprijzen de samenleving grondig zijn veranderd. Het is weliswaar niet goed mogelijk om precies te voorspellen hoe dat zal gebeuren, maar drastische economische krimp en verarming van de bevolking zullen daar zeker bij zijn.

Het is daarom niet realistisch, zoals het advies doet, uit te gaan van een blijvende en zelfs stijgende populariteit van de auto. Eerder moet gerekend worden met het naderend einde van de massamotorisering, met alle gevolgen daarvan. Hoe zal bijv. het maatschappelijk draagvlak zijn voor het in stand houden van energieverslindende en kostbare auto-infrastructuur? Hoe zal de jongere, in materieel opzicht verwende, generatie reageren op een alsmaar voortdurende economische depressie?

Wat mij het meest bevreest, is dat tot het einde van het olietijdperk de automobiliteit alle middelen zal opeisen om autowegen en bijbehorende onderdelen van de auto-infrastructuur in stand te houden, en dat het daarom er niet van zal komen om een fietsinfrastructuur in te richten, zelfs niet wanneer het heel duidelijk is geworden dat de auto geen toekomst meer heeft. Want de automobiliteit zit ook tussen de oren van machtige groeperingen: olie-, bouw- en industrielobby en de traditioneel denkende beleidsmakers en ontwikkelaars van infrastructuur en bebouwde omgeving.

Kortom, hier is sprake van een slecht en daardoor nutteloos advies! De schrijvers ervan hebben zich vooral door hun ervaringen in Fantasialand laten leiden en staan kennelijk met de rug naar de verwachte ontwikkelingen in de zeer nabije toekomst.

Jammer, voor de zoveelste keer een gemiste kans voor ons land. Wij hebben betere adviezen dringend nodig, anders komen we in de toekomst echt in grote problemen, veroorzaakt door onze totale onvoorbereidheid!

November op de roei3wieler

Gisteren was het de laatste novemberdag en ook een van de mooiste om te fietsen: heel rustig weer met weinig wind en 'n waterig zonnetje. Het was een verademing na al die natte en donkere dagen met soms harde wind!

'k Kon m'n fietskm's voor november over de 300 km-grens heen tillen zodat de eindstand 308 km is. Allemaal afgelegd op de roei3wieler, die momenteel op 1538 km staat.
Nu op naar de 6000 km. Dat moet wel lukken want de totaalstand dit jaar is nu 5761 km, dus nog 240 km te gaan. Dat zou dan iets meer zijn dan de jaarkilometrages van de afgelopen 3 jaren.

'k Moet om de haverklap met de tuinslang en autoborstel over de trike heen, want de plattelandswegen zijn verre van schoon. Gelukkig zitten roeifietsen zo in elkaar dat het klein onderhoud heel gemakkelijk is.

Aan de zonnestroom produktie deze maand is te zien dat november heel donker was: 'n paar dagen met 0,5-0,6 kWh opbrengst en meestal 1-2 kWh/dag. De donkere dagen voor Kerst worden hiermee treffend geïllustreerd. Het eenvoudige grafiekje van de gecumuleerde opbrengst vanaf 15 mei dit jaar brengt het "kruipen" naar de ca. 2400 kWh goed in beeld.

Nu even iets heel anders, 't snoepje van de maand:
William R. Catton, Jr., The Problem of Denial. Warm aanbevolen, evenals zijn boek uit 1980, Overshoot (nog steeds te koop bij Amazon.de).

The sun is coming!

M'n vrouw en vooral ik hebben de mond vol van duurzaam en milieubewust leven, en smullen van artikelen zoals in de New York Times van een paar dagen geleden: In German Suburb, Life Goes On Without Cars.

Af en toe voegen we een bescheiden daadje bij het woord, ondanks de geringe geestdrift die dergelijke initiatieven in onze directe omgeving opwekken en ondanks het nauwelijks stimulerende overheidsbeleid. Zo hebben we de afgelopen jaren onze auto voorzien van een roetfilter (gedeeltelijk gesubsidieerd), zodat-ie nu tot in milieuzone 4 (hoogste klassificatie) in Duitse steden mag komen, en hebben we onze woning laten na-isoleren met PUR-schuim in de spouwmuren en onder de vloer.

Niet dat we zulke milieu- en energiebesparingsfanaten zijn, maar wel brengen we elke week braaf ons glas weg en leveren we om de twee weken netjes ons oud papier in. Een gedeelte van een van onze gazons hebben we in een "Blumenwiese" veranderd, en we zijn definitief afgestapt van mosbestrijding in het gras met chemische middelen.

Composteren van GFT-afval in eigen beheer doen we niet meer, ondanks dat we ooit twee grote gemetselde compostbakken hebben laten maken in onze tuin: we kunnen de zelfgemaakte compost niet meer kwijt in de tuin, en hebben ook de ervaring dat er wel erg veel kiemkrachtige zaden van sierplanten en onkruid in bleven zitten, zodat er veel moest worden gewied.

Ons autogebruik is bijna tweemaal zo hoog als dat van de gemiddelde privé-autobezitter. Ons jaarkilometrage is dichter bij de 30 duizend km dan bij 25 duizend. 't Zijn wel grotendeels lange ritten, zo tussen de 60 en 200 km enkele reis.

Ondanks onze matige score op milieubewust en duurzaam leven hebben we de afgelopen dagen toch 24 stuks zonnestroompanelen laten installeren op het dak van ons huis, zodat we nu een eigen elektriciteitscentrale hebben met een vermogen van 4440 Wp. Volgens het standaard rekenmodel zou deze per jaar 3774 kWh kunnen leveren, ietsje meer dan ons eigen jaarverbruik van 3300 kWh.

Afgelopen dinsdag werden de onderdelen, besteld bij Esdec in Deventer, afgeleverd: twee pallets met PV-panelen en toebehoren. De installatie ervan heeft Esdec uitbesteed aan het bedrijf Zonne-energie Noord Nederland uit Beilen.

De twee ervaren mannen (Smit en z'n zoon Smit Jr.) voerden de installatie uit zonder noemenswaardige problemen. De twee rijen van elk 12 PV-panelen liggen strak en glad op het dak; de zonnestroom gaat door het dak naar binnen, achterlangs de ingebouwde klerenkast op m'n werkkamer door de verdiepingvloer naar de meterkast en door de achtermuur van de meterkast naar de bijkeuken, direct de omvormer in. De door de omvormer geproduceerde wisselstroom gaat weer door dezelfde muur naar de meterkast en via de Ferrarismeter het elektriciteitsnet in.

Het was gisteren een indrukwekkend moment toen de installateur halverwege de middag de hoofdschakelaar van onze elektriciteitscentrale omdraaide: na wat inleidend geklik kwamen de produktiedata op het display van de omvormer. Ondanks het wat waterige zonnetje kwamen er al snel produktiepieken van 3800 Watt op het schermpje en holde de Ferrarismeter achteruit. Een indrukwekkend besef: wij hebben nu een eigen elektriciteitscentrale en hij werkt vanaf nu, 15 mei 2009, halverwege de middag!
Tot zonsondergang had-ie op de eerste werkdag al 5,1 kWh geproduceerd.

De technische gegevens:
Zonnestroompanelen: 24 stuks aleo solar modules van aleo solar Deutschland GmbH, type s_17, 185 Wp per stuk, totaal 4440 Wp. Geraamde jaaropbrengst 3774 kWh.
Omvormer: Sunny Boy 4000TL van SMA Solar Technology.

Fietsen allerlei

Fietsen is hip en fietsen is vet cool, zo wordt tegenwoordig om mij heen in alle toonaarden verkondigd. Dat zal best, maar wat ik zie is dat het dagelijkse fietsen nog steeds aan dezelfde ups en downs onderhevig is als de dagelijkse temperaturen.

Dat fietsen veel populairder zal worden als de prijzen van autobrandstoffen aan de pomp nog veel verder zullen stijgen, staat buiten kijf. Dat fietsen dè -of zelfs maar een- oplossing is voor het beteugelen van de reeds aan de gang zijnde klimaatveranderingen, betwijfel ik. En dat fietsen het pieken van de olieproductie significant zal kunnen uitstellen is evenmin aannemelijk.

Een degelijk overzicht over de verschillende aspecten van peak oil is door Thomas S. Keefer geschreven: "Of Hand Mills and Heat Engines: Peak Oil, Class Struggle, and the Thermodynamics of Production", een smakelijk relaas waarin de marxistische invalshoek niet ontbreekt en maatschappelijke aspecten ruimschoots de aandacht krijgen. Terecht merkt Keefer op dat peak oil zoveel wereldwijde ontwrichting teweeg zal brengen dat er niets terecht zal komen van uitvoering van het Kyoto protocol en andere, zoals de Bali afspraken (overigens een zak vol dooie musjes).

In november heb ik slechts het teleurstellende aantal van 214 fietskm's kunnen bijschrijven. Excuses zat, daar niet van: het zompige weer hier, gedoe met mijn hart en gedoe met andermans computer.
Toch is het fietsen in m'n WAW015 weer een uitgesproken genoegen: lekkere conditie, voldoende lucht, goed merkbare trainingseffecten, zoals minder spierpijn na ruim anderhalf uur stevig fietsen en amper vermoeid de volgende dag.

Wel heb ik onverwachts en noodgedwongen vorige week de ketting van m'n WAW grondig onder handen moeten nemen: onderweg, na ca. 18 km, blokkeerde opeens een schakel, wat zich voor de overige 26 km van de rit kenbaar maakte door gerommel en gestommel in voor- en achteronder, nog eens extra versterkt door de klankkast die een velomobiel nu eenmaal is.
Schoonmaken van de aandrijflijn hielp niet om die kettingschakel weer gangbaar te maken, zodat ik 'm heb moeten verwijderen met de kettingpons.
Maar nu loopt het spul weer zoals het hoort: als een tierelier en praktisch geruisloos.

M'n RANS Cruz is nu voorzien van Rotor Cranks. Dat trapt mooi rond, wat onmiddellijk opviel. Wat niet onmiddellijk opviel was dat alles veel zwaarder trapte: 'k kwam amper boven de 20-23 km/hr, terwijl ik onder die omstandigheden dichter bij de 30 km/hr zit. Fietsenmaker vond dat ook vreemd en in ieder geval niet zoals het zou moeten zijn. Dat wordt weer een ritje fietsenmaker met 't spul...

M'n eigen milieuagenda

Het nieuwste rapport van het IPCC dat op 2 februari j.l. uitkwam laat weinig twijfel bestaan over de ernst van de wereldwijde klimaatveranderingen en dat deze zo goed als zeker door het mensdom worden veroorzaakt.

Aanpassen aan het klimaat en besparen op het energieverbruik is derhalve het parool. Ook de eenvoudige particulier heeft hiervoor mogelijkheden, al zijn deze vaak beperkt door de gegeven omstandigheden.

M'n eigen milieumaatregelen die ik dit jaar neem of overweeg, zijn de volgende:

1. Planten van 3 bomen in m'n tuin om gazon en border enigszins te beschermen tegen droogte en felle zon. Dit is in januari gebeurd.
2. Monteren van een roetfilter op m'n bijna 2 jaar oude Corolla Verso. De afspraak hiervoor is al gemaakt en zal eind maart gebeuren, gelijk met de 60.000 km-beurt.
3. Isoleren van de beganegrondvloer van onze woning door het aanbrengen van een laag polyurethaanschuim tegen de vloer vanuit de kruipruimte. Tevens wil ik laten nagaan of de spouwmuurisolatie kan worden verbeterd. Als dat het geval is wil ik deze ook direct laten uitvoeren, nog voor het stookseizoen 2007/08.
4. Omvormen van een deel van de twee gazons (samen bijna 400 vierkante meter) in een bloemenweide. Hierover ga ik een voormalige collega raadplegen, een bioloog die ervaring heeft met ecologisch bermbeheer. Als zijn advies hierover gunstig uitpakt, wil ik hiermee dit jaar nog een begin maken.
5. De CV-ketel vervangen door een thuiscentrale waarmee ook electriciteit kan worden opgewekt. Deze is momenteel volop in ontwikkeling (de eerste praktijkproeven in 1000 huishoudens zijn al aan de gang) en zal naar verwachting in 2008 op de markt komen. Onze huidige HR-ketel is in februari 1990 geplaatst en dus alweer 17 jaar oud. Nadere berekeningen moeten uitwijzen hoeveel rendement deze investering kan opbrengen.

Aanvulling om 17.48 uur:
74 km gefietst.