… en nog wat

Fietsen
Gisteren dreigde m'n maandtotaal van april onder de 600 km te blijven steken. Een rustig rondje van 24 km op de Scorpion loste dit probleem op :-)

Medicijnen innemen tegen hartklachten
Voor oude mannen als ik zijn medicijnen vaak een noodzakelijk kwaad maar dan nog is het zaak om daarmee verstandig, dwz. zo spaarzaam mogelijk, om te gaan.

'k Had de indruk dat enkele bekende bijwerkingen van Rytmonorm mij begonnen te plagen; ook vond ik de werking ervan uitgesproken sterk. M'n gevoel vond dat de dagelijkse dosis wel wat minder kon, dus greep ik ca. 2 weken geleden naar een beproefd recept: de voorgeschreven dosis van 2x150 mg per dag halveren tot 2x75 mg per dag. Dat bevalt tot nog toe prima: de ongewenste bijwerkingen zijn veel minder geworden en de stabiliserende werking van Rytmonorm op m'n hartritme is nog steeds groot.
'k Werd min of meer over de streep getrokken om dit te doen nadat ik op internet de ervaring van iemand anders las die ook van 2x150 mg naar 2x75 mg per dag was gegaan.

Dat is ook een reden dat ik dit vermeld. 't Is niet bedoeld als het gezeur van een oude kerel over z'n pilletjes, maar als een ervaring die nuttig kan zijn voor andere hartpatiënten met een recidiverende vorm van persisterende boezemfibrillatie.

Fossiele energievoorziening
De omslag in de energiesituatie, van "overvloedig beschikbaar" naar "scraping the bottom of the barrel", wordt langzamerhand zichtbaar. Dit is mede te danken aan een aantal mensen die al heel lang de ontwikkelingen volgen en proberen deze in het juiste perspectief te zetten. Vaak zijn het mensen die hierover op hun weblog stap voor stap dichter bij een goed beeld proberen te komen dat recht doet aan de gevarieerde en complexe werkelijkheid.

Mw Gail Tverberg legt de puzzelstukjes van energiewinning, EROEI (energy return on energy investment) en prijsvorming van fossiele energie om de invloed van dit alles op de economie te kunnen verklaren. Zij verheldert veel zaken die op het eerste gezicht onbegrijpelijk lijken, zoals dalende olieprijzen ondanks het schaarser worden ervan. Ook de desinvesteringen door de grote oliemaatschappijen worden door haar op geloofwaardige wijze verklaard.

Inmiddels is zoveel geschreven over de relatie tussen de veranderende energiesituatie en de financiële sector dat een handzame samenvatting meer dan welkom is. Zo'n samenvatting wordt geboden door Roger Boyd’s recente boek: "Energy and the Financial System: What Every Economist, Financial Analyst, and Investor Needs to Know". Het boek is niet goedkoop, ca. €55, maar biedt veel waar voor zijn geld voor wie een kwalitatief hoogstaande samenvatting wil van jarenlang onderzoek. De inhoudsopgave geeft goed weer hoe het boek is georganiseerd.

Een ander handzaam overzicht en samenvatting is het essay van Richard Heinberg, "The Gross Society".

Duurzame energievoorziening
De groenwasserij waarmee wij elke dag om de oren worden geslagen spiegelt ons een toekomst voor waarin wij in luxe en weelde leven dankzij hernieuwbare energiebronnen die wij moeiteloos kunnen oogsten: wind- en zonne-energie en biobrandstoffen. Helaas is de werkelijkheid anders, zoals Ozzie Zehner overtuigend aantoont in zijn boek "Green Illusions: The Dirty Secrets of Clean Energy and the Future of Environmentalism (Our Sustainable Future)"

Ik kan het belang van dit boek niet beter onderstrepen dan een van de reviewers, J.H. Smith, dit deed:

"I began quite the skeptic. I know the importance of green energy and I am committed to helping slow the degradation to the environment. To be clear, the premise of Green Illusions seemed provocative to me and rather improbable. However as an academic, I knew that the The Nebraska press has a solid reputation in publishing conservationist thinkers - one of their books was just announced as a Pulitzer Prize finalist and now I know why.

To say that this book is simply powerful would actually be to shortchange it. This book is not just an incisive analysis of our current state of environmental affairs. This book is also a work of sheer epistemology- brilliantly interrogating the very facts and data on which our analyses lay. Given his work as an environment consultant, he should know. Yet, there is a keen sense of sophisticated thinking that requires us to think deeply about "solutions" - taking the time to examine the presuppositions that undergird them and the axioms that allow them to go unchecked. This work of disentangling facts from fiction is prodigious on its own. Yet, to connect this disentanglement to the larger the social, political, and moral obligations that befalls our society makes what was a merely sophisticated argument into an ineluctably ethical one.

I came to this book as an educated skeptic. But the book not only brought me to think in important new ways, it also made me realize why these issues were so incredibly important. The author argues that it doesn't matter how many answers we discover if we are asking the wrong questions to begin with. I certainly had been asking the wrong questions. While I still disagree with the author on some issues, I think that the larger thesis is actually quite profound. The author weaves a compelling story about the global and growing addiction to consumption and the way that desires of technological abdication have obfuscated the relationships between economic habits and its effects in the form of environmental degradation. Zehner undoes this obfuscation through facts. This is where my skepticism began to subside. Working with a mountain of statistics and data, the story becomes undeniably clear and it is here where I find that these facts become incredibly important. But he does not rely on this. Not only does Zehner clearly lay out these facts, he also show us just how limited these facts are given our larger, rapacious trajectory of consumption - a trajectory that is much too fast (and accelerating) to be undone by expert ambiguities about data. No squabbles regarding the true benefits of wind technologies or other green tech solutions - can undo the undeniable consumptive dinosaur in the (world's) room. You can put all of your data regarding benefits of green technology together and they still can not undue the velocity of consumption.. It is there.. at that very moment that Zehner's provocative hypothesis goes beyond the methodological impasses of data to the undeniable truth of causes and solutions.

And yet, the most shocking part, at least for me, revealed after his elegant unraveling of our gilded assumptions, - is the sheer pragmatism of his solutions. The book avoids easy, pie-in-the-sky solutions and instead clearly articulates about three dozen "first-steps" all of which are clearly achievable. This is especially momentous given our current climate of endless political divisions, rugged anti-intellectualism and fact-free rhetorical grandstanding. These solutions touch all areas of our societies - approaching large-scale social problems such as those of healthcare and women's rights (p.187).

As an academic, I'm often prone to a permanent sense of reservation and as a once-ardent defender of green technologies, I actually know a lot about the subject. But I feel quite certain that this book will likely change things in dramatic ways. This book and the larger idea that it represents will likely reorient the entire conversation about energy, consumption, conservation and the sociopolitical tenets that though that we held so dear. As a person who rarely lifts his brow, I actually found this book to be devastating, astounding and impossibly important. I have been converted."

'k Moet bekennen: ik heb exact dezelfde gevoelens en reacties bij het lezen van "Green Illusions". En één conclusie is onontkoombaar: de pleitbezorgers van wind- en PV-energie maken zich -opzettelijk dan wel in commissie- schuldig aan het gebruik van frauduleuze datasets.

'n Zijsprongetje: boektitels en boekrecensies
Schrijvers moeten soms wat verzinnen om de titel van hun artikelen en boeken aantrekkelijk te maken en uitnodigend om te kopen en/of te lezen.

Veel mensen zullen de titel van Thomas Piketty's recente boek, Capital in the Twenty-First Century, herkennen als een variatie op het magnum opus van Karl Marx, Das Kapital. Hetzelfde kan worden gezegd van het boek van John M. Greer , The Wealth of Nature: Economics as if Survival Mattered: een variatie op The Wealth of Nations (An Inquiry into the Nature and Causes of -), dat kan worden beschouwd als het eerste moderne werk op het gebied van de economie. Greer's boek is trouwens een van mijn favorieten...

Het is al vaker geschreven: Piketty's "Capital" is een belangrijk boek over een uiterst controversieel onderwerp. Dit blijkt ondermeer uit de vele recensies van het boek op Amazon.com. Niet alleen geven de bijna 300 recensies een uitstekende indruk van de vele voetangels en klemmen op dit terrein, maar blijkt tevens dat ongewoon veel uiterst negatieve recensies -waardering met 1 ster- kennelijk zijn geplaatst door mensen met zeer conservatieve politieke opvattingen die het boek NIET hebben gekocht c.q. gelezen.

De recensie van Aguadito stelt dat "…there was some kind of invasion from April 22nd of right-wingers who were told this book is "communist" or something to make a 1-star vote just to bring down the rating of the book. Amazon should not allow this kind of manipulation, and should limit reviews only to those who are verified customers that purchased this book."
Inderdaad heeft een recensent de mogelijkheid om haar/zijn review te kenmerken als "Amazon Verified Purchase" zodat de lezer meer houvast heeft.

Iets dergelijks is ook gebeurd op het weblog van Gail Tverberg. Daar werden vanaf ongeveer ruim ½ jaar geleden haar postings zeer negatief beoordeeld. Mw Tverberg heeft op haar weblog de mogelijkheid van waardering mbv sterrentoedeling maar uitgeschakeld omdat duidelijk bleek dat sprake was van doelgerichte sabotage.

Er zijn nu eenmaal mensen die "inconvenient truths" niet pruimen…

Wandelen, niet fietsen en alweer die economie…

De laatste tijd -zo'n anderhalf, twee weken- komt er van fietsen heel weinig: geen zin, want het is dood- en doodsaai langs de weg wegens het meestal slechte en/of sombere weer.
Onze behoefte aan beweging en buitenlucht bevredigen we -m'n vrouw en ik- met wandelingen van 1½-2 uur, vlak bij huis (Borgerswold), wat verder weg (Zuidlaren-Midlaren) of nog verder weg (Deventer, langs de IJssel en de mooie binnenstad).
We happen flink wat frisse lucht in een mooie omgeving en hebben veel te bespreken…

Als ik ff ga roetsen, dan is het alléén met zonnig weer en op de trike en verzin ik een tochtje door het Borgerswold met mooie hellinkjes, bochtenwerk, tussensprintjes en een stukje Borgercompagnie.
'k Heb trouwens nooit veel lust gehad om uren en uren achter elkaar te fietsen: thuis heb ik genoeg andere dingen te doen. M'n wiskunde -geometrische algebra- wordt steeds leuker :-) , m'n GPS-gedoe begin ik langzamerhand te snappen en dit weblog moet af en toe worden aangevuld met zaken die mij bezig houden. Kleine technische details van fietsen, roeifietsen en trikes-in-bestelling vallen daar meestal NIET onder ;-)

'k Heb de afgelopen dagen veel gestoeid met Google Maps, een prima website om daarmee tracks te maken. 'k Heb me uitgeleefd rondom de Starnberger See, en heb zelfs een bijna foutloos rondje kunnen maken om dat meer, als track en als route :-)

Economie en olie
M'n mening over het boek van Tomas Sedlacek, "De economie van goed en kwaad", kreeg steun uit een wel heel onverwachte hoek.

In een interessant artikel, "Peak Oil Warning From an IMF Expert" geeft Michael Kumhof -Duits econoom, 50 jaar oud en werkzaam bij de afdeling onderzoek van het International Monetary Fund (IMF)- zijn oordeel over de olievoorziening en hoe de de economie omgaat met harde fysische wetmatigheden. Enkele citaten:

"One fact is that since late 2005, the growth rate of world crude oil output has been very close to zero. If you add in things like Natural Gas Liquids and unconventional forms of oil, then the recent trend becomes a little more positive. Nevertheless, if you just look at crude oil [which accounts for around 80 % of liquid fuel production], you could say, well maybe we are already at the historic maximum level of production." [……]

"The effect of oil prices on GDP can be non-linear. This means that beyond, let's say, $200 per barrel, a lot of businesses might not be able to cope. You could think of transportation : trucking, airlines and the whole car industry might suffer quite gravely from such a high price. And that might have knock-on effects on other sectors of the economy." [……]

"Economists have been neglecting entropy, and I think that is a mistake. There was a work published in 1971, by Nicholas Georgescu-Roegen. Even before that, the first person who ever tried to put the concept of entropy into economics was Frederick Soddy, who was the Nobel Price winner in chemistry in 1921. Their work got some attention at the time they were published, but afterward they got pretty much ignored. I think that in the future, entropy is something economists should look at a lot more." [……]

[……] "looking at the evidence, I cannot just dismiss the geological perspective anymore [i.e. the perspective of an absolute limit to future extraction capacities]. To just dismiss that perspective would be highly unscientific, even irresponsible." [……]

Tot zover het interview met Kumhof.

Bijgaande grafiek, "World's Liquid Fuels Supply", laat zien dat een steeds groter deel van de vloeibare fossiele brandstoffen moet komen van tot nog toe volslagen onbekende bronnen, z.g. "Unidentified Projects". Het totale olieverbruik per dag van de hele wereld is momenteel iets meer dan 86 miljoen vaten ('barrels', 1 barrel is 159 liter). Niemand weet welke die "Unidentified Projects" zijn en evenmin of ze kunnen worden gerealiseerd. Meer over deze grafiek in Kurt Cobb's artikel "The one chart about oil's future everyone should see". Hij stelt onder meer dat

"The global economy is entirely dependent on continuous flows of energy and raw materials. Oil is absolutely central because it provides one-third of the world's energy and more than 80 percent of its transportation fuel. Unless oil production rises from here, global economic growth will eventually stall (if it hasn't already)" 

en besluit met de waarschuwing:

"With high oil prices and the hottest new techniques unable to move the needle on worldwide production of crude oil, we should look at Glen Sweetnam's chart with considerable concern. We should ask ourselves whether it is wise to base energy policy on the fantasies of industry and government forecasters. Perhaps we should focus instead on the trends and data we can verify and prepare ourselves and our economies for a world that may not have the copious amounts of oil that the industry is promising."

Wie ik ben en waar ik ga (2)

Wie ik ben en waar ik ga is de titel van m'n posting op 6 mei 2010. Anderhalve week geleden kreeg ik een reactie van Jan H. Rufer. Die reactie is voor mij reden om er wat meer over te schrijven.

De laatste maanden verschenen enkele heel interessante bijdragen over de "peak oil" problematiek. Langzaamaan lijkt het duidelijker te worden hoe de effecten van het bereiken en passeren van de Hubbertpiek zich zullen manifesteren. Dit, zo is de teneur van veel recente studies, zal vooral via economische effecten gaan: prijsstijgingen, vraaguitval en verergering van de financiële crisis die momenteel grote delen van de wereld teistert. Gail Tverberg heeft hierover een interessante posting op haar weblog gezet. De basis van haar posting  is het wetenschappelijke artikel "Oil Supply Limits and the Continuing Financial Crisis".

Heel interessant is haar posting "Human population overshoot–what went wrong?". Zij schrijft hierin over het boek van Craig Dilworth, "Too Smart for Our Own Good: The Ecological Predicament of Mankind" dat eind 2009 verscheen.

De beschrijving van Dilworth's boek op Amazon.com:

"We are destroying our natural environment at a constantly increasing pace, and in so doing undermining the preconditions of our own existence. Why is this so? This book reveals that our ecologically disruptive behavior is in fact rooted in our very nature as a species.
Drawing on evolution theory, biology, anthropology, archaeology, economics, environmental science and history, this book explains the ecological predicament of humankind by placing it in the context of the first scientific theory of our species' development, taking over where Darwin left off.
The theory presented is applied in detail to the whole of our seven-million-year history. Due to its comprehensiveness, and in part thanks to its extensive glossary and index, this book can function as a compact encyclopedia covering the whole development of Homo sapiens. It would also suit a variety of courses in the life and social sciences. Most importantly, Too Smart makes evident the very core of the paradigm to which our species must shift if it is to survive.
Anyone concerned about the future of humankind should read this ground-breaking work."

De conclusies die Craig Dilworth trekt uit zijn veelomvattende studie zijn ronduit pessimistisch (p. 453-454):

"[……] due to the power/interest structures of global capitalism and the juggernaut-like momentum of the global economy, it is most unlikely that any of the radical changes to society and the economy proposed by environmentalists -especially changes in philosophies and worldviews- will be adopted in time. Consequently human civilisation -primarily Western techno-industrial urban society- will self-destruct, producing massive environmental damage, social chaos and megadeath. We are entering a new dark age, with great dieback.
The only question that remains is whether we will survive this dark age and if so, for how much longer."

Who Killed Economic Growth?

Met dank aan Energy Bulletin en Richard Heinberg!

Mijmeringen...

Fietskm's mei. Eerst maar 'ns de fietskm's van de alweer voorbije maand mei: 363 km totaal, waarvan 261 op m'n roeifietsen en 102 op m'n CF-mtb. Niet veel, maar voldoende om m'n conditie weer aanmerkelijk op te krikken. Dat was trouwens ook een van m'n overwegingen om te gaan roeifietsen: je hoeft niet zoveel km's te maken om een goede conditie op te bouwen. M'n RANS Dynamik Pro zorgt trouwens voor een welkome afwisseling en blijkt heel goed te combineren met roeien (voor mij 'n geslaagde vorm van z.g. cross training).
'k Heb nog steeds veel profijt van m'n zelfopgelegde correcties van spiergebruik tijdens de terughaalslag en ademhalingstechniek. Het roeien gaat nu volstrekt probleemloos.

Peak Oil. De naderende -volgens sommigen al opgetreden- piek in de wereldwijde olieproductie begint nu eindelijk door te dringen tot de mainstream media, getuige het bericht in de Britse Guardian. Het bureau voor de statistiek van het US ministerie voor energiezaken is eveneens veel minder optimistisch over de olievoorraden en de toekomstige productie tot het jaar 2020.

Energieconflicten. 'n Heel interessante verhandeling over de (geo)politieke gevolgen van olieschaarste geeft Jörg Friedrichs (2010) 'Global energy crunch: how different parts of the world would react to a peak oil scenario', Energy Policy 38 (8): 4562-4569. Lezenswaardig is ook het interview met Friedrichs.
Om hier alvast 'n idee te geven waar Jörg Friedrichs over schrijft:

In a recent article, I have investigated how different societies have responded to sharp and rapid cutbacks in their energy supplies. These responses may give us some insight into what might happen as our energy supplies shrink in the future.
In the examples I looked at, I found the following results:
North Korea, 1990s: Response was totalitarian retrenchment
Cuba, 1990s: Response was mobilization of local resilience
Japan, 1940s: Response was predatory militarism
My case studies lead me to formulate the following three hypotheses, which I state upfront here to facilitate discussion. However, please note that they are actually developed from the cases.
Hypothesis 1: The shorter and the less a country or society has practiced humanism, pluralism and liberal democracy, the more likely its elites will be willing and able to impose a policy of totalitarian retrenchment on their population (as in the case of North Korea).
Hypothesis 2: The shorter and the less a country or society has been exposed to individualism, industrialism and mass consumerism, the more likely there will be a adaptive regression to community-based values and a subsistence lifestyle (as in the case of Cuba).
Hypothesis 3: The greater a country’s military potential and the stronger the perception that force will be more effective than the free market to protect access to vital resources, the more likely there will be a strategy of predatory militarism (as in the case of Japan).
In addition to my three cases, I also looked at the South of the United States after the Civil War, where the abolition of slavery led to sharp economic decline and a full century was needed for recovery. This case seems to suggest a fourth hypothesis in addition to the three hypotheses stated above.
Hypothesis 4: In the event of peak oil, we should not expect either immediate collapse or a smooth transition. People do not give up their lifestyle easily. We should expect painful adaptation processes that may last for a century or more (as in the case of the US South).
Based on this, I show how different parts of the world would be likely to react to a peak oil scenario. After discussing what happened in each of my four case studies, in the final section I extract lessons for the first two decades after peak oil (assuming an annual decline of oil supply in the order of 2-5 %).

De NL spruitjeslucht. Het blijft nog even spannend. Na de verkiezingsavond gisteren blijft de spanning er voorlopig nog in. Welke coalitie zal worden gesmeed? Als Groen Links stemmer ben ik natuurlijk benieuwd of GL invloed zal krijgen in het komende kabinet. Het algemeen heersende ongenoegen over de nog steeds voortdurende import van de achterlijke islamitische cultuur is de afgelopen jaren nog steeds niet met adequate maatregelen weggenomen, zodat de zetelwinst van de PVV bepaald niet als een verrassing komt. Het integreren van de islamitische cultuur met moderne West-Europese opvattingen is zoiets als het mengen van water met olie. Dat wil niet echt lukken…
Onderwerpen als klimaatverandering, financiële crisis, energiecrisis en de tikkende tijdbommen in het Midden-Oosten hebben geen rol van betekenis gespeeld in de verkiezingen, en zullen ook geen rol spelen bij de komende kabinetsformatie.

Wie ik ben en waar ik ga

Dit is de titel van een recent advies van de Raad voor Verkeer en Waterstaat (april 2010) over de effecten van veranderingen in demografie en leefstijlen op mobiliteit.

Helaas, het blijkt een slecht en nutteloos advies. Het valt vooral op dat de naderende energiecrisis niet wordt genoemd. "Peak Oil" wordt kennelijk nog steeds als een aberratie van randgroeperingen gezien.

De huidige jongeren en hun leefstijl waar dit advies vooral over gaat, zijn het product van de huidige tijd waar alles in overvloed en voor weinig geld te krijgen is. Een cruciale rol hierin spelen de goedkope energie en het wereldwijd door de financiële sector kunstmatig geschapen fantasiegeld -honderden, wellicht duizenden miljarden euro's. Wij leven in Fantasialand, waar economen bijna elke dag voorlezen uit hun sprookjesboeken en maar al te graag worden geciteerd door politici en CEO's.

De in het advies voorziene landelijke krimp na 2040 zal niet optreden. Ruim voor die tijd zal door torenhoge energieprijzen de samenleving grondig zijn veranderd. Het is weliswaar niet goed mogelijk om precies te voorspellen hoe dat zal gebeuren, maar drastische economische krimp en verarming van de bevolking zullen daar zeker bij zijn.

Het is daarom niet realistisch, zoals het advies doet, uit te gaan van een blijvende en zelfs stijgende populariteit van de auto. Eerder moet gerekend worden met het naderend einde van de massamotorisering, met alle gevolgen daarvan. Hoe zal bijv. het maatschappelijk draagvlak zijn voor het in stand houden van energieverslindende en kostbare auto-infrastructuur? Hoe zal de jongere, in materieel opzicht verwende, generatie reageren op een alsmaar voortdurende economische depressie?

Wat mij het meest bevreest, is dat tot het einde van het olietijdperk de automobiliteit alle middelen zal opeisen om autowegen en bijbehorende onderdelen van de auto-infrastructuur in stand te houden, en dat het daarom er niet van zal komen om een fietsinfrastructuur in te richten, zelfs niet wanneer het heel duidelijk is geworden dat de auto geen toekomst meer heeft. Want de automobiliteit zit ook tussen de oren van machtige groeperingen: olie-, bouw- en industrielobby en de traditioneel denkende beleidsmakers en ontwikkelaars van infrastructuur en bebouwde omgeving.

Kortom, hier is sprake van een slecht en daardoor nutteloos advies! De schrijvers ervan hebben zich vooral door hun ervaringen in Fantasialand laten leiden en staan kennelijk met de rug naar de verwachte ontwikkelingen in de zeer nabije toekomst.

Jammer, voor de zoveelste keer een gemiste kans voor ons land. Wij hebben betere adviezen dringend nodig, anders komen we in de toekomst echt in grote problemen, veroorzaakt door onze totale onvoorbereidheid!